جریان نامی موتور آسانسور و تنظیم اینورتر
امروزه صرفه جویی در مصرف انرژی در زمینه ها و حوزه های مختلف به یکی از بحث های مهم و چالشی تبدیل شده است و مداوما در این زمینه بخشنامه ها و قوانینی تصویب می شود. نگرانی از کاهش شدید منابع انرژی تجدیدناپذیر مثل نفت و گاز و … از یک طرف و نگرانی جوامع بشری در خصوص حفظ محیط زیست در مقابل آلودگی های فزاینده زیست محیطی در کنار مباحث اقتصادی موضوع صرفه جویی در مصرف انرژی را به یک مساله مهم و قابل اعتنا تبدیل کرده است. در عین حال مشخص است که بخش اعظمی از انرژی باید در حوزه صنعت و اتوماسیون صنعتی جهت ارتقای ارزش افزوده و بازدهی مصرف شود.
آسانسورها به عنوان یکی از مهم ترین قطعات و تجهیزات که امروزه در غالب ساختمان های تجاری، اداری و مسکونی در سرتاسر دنیا مورد استفاده می شوند، شناخته می شوند. آسانسور های کششی از نظر کنترل سرعت به دو دسته دوسرعته و VVVF تقسیم می شوند که همواره شنیده ایم که استفاده از اینورتر در سیستم VVVF آساسنسور موجب صرفه جویی در انرژی می شود. امروزه متاسفانه پروژه های متعددی برای بهبود عملکرد انرژی در آسانسور انجام شده است که در هیچکدام از آن ها انرژی دغدغه اصلی نبوده است بلکه به مسائلی از قبیل محدودیت فضا، سواری راحت، قابلیت اطمینان و ایمنی توجه می شده است.
به طور کلی گفته می شود که آساسنسورها از نظر سرعت به سه دسته تقسیم می شوند:
1- سرعت کم در محدوده 0 تا 40 متر در دقیقه (0.6 متر در ثانیه)
2- سرعت متوسط در محدوده 0 تا 63 متر در دقیقه (1.05 متر در ثانیه)
3- سرعت بالا در محدوده 0 تا 96 در دقیقه (1.6 متر در ثانیه)
امروزه در بسیاری از کشورهای صنعتی استفاده از اینورتر در آسانسور به عنوان یک راه حل ضروری در زمینه بهره وری انرژی الزامی شده است. در آسانسورهای اینورتردار، اینورتر رابط بین برق و موتور آسانسور است. درایو با تغییر فرکانس نمودار حرکتی منظمی از شروع تا انتها و ایستادن آسانسور ایجاد می کند. اینورتر به صورت کاملا اتوماتیک و خودکار جریان مورد نیاز ابتدایی برای راه اندازی آسانسور را به مقدار لازم افزایش و در حین کار به میزان لازم کاهش می دهد. کاهش جریان موتور به صورت اتوماتیک هنگامی که بار موتور کم می شود موجب افزایش طول عمر موتور خواهد شد.
هنگام راه اندازی درایو، وارد شدن جریان نامی موتور ضروری است.
در اغلب درایوها جریان نامی موتور ، مبنایی است برای عملکرد حفاظت اضافه جریان.
مثلاً اگر حد خطای جریان در درایو 150% تنظیم شده باشد، با تنظیم جریان نامی معادل 16A، با رسیدن جریان موتور به 24A، پس از زمان تعیین شده، درایو خطای اضافه جریان صادر میکند.
بنابراین علاوه بر اثر این پارامتر در کیفیت حرکت، تنظیم دقیق آن نقش اساسی در حفاظت و طول عمر موتور و خود درایو دارد.
ولی جریان نامی موتور کدام عدد است؟!
In? / Is? / Ia ? / Ir?
تعیین جریان نامی موتور با مراجعه به پلاک آن انجام میشود.
بسیار پیش آمده که دوستان تازه کار، در میان اعداد گوناگون روی پلاک موتور، عدد صحیح را نمی یابند.
در ادامه مسئله دقیقتر بررسی می شود:
۱- جریان نامی موتور عموماً با In یا Ir نمایش داده میشود و واحد آن آمپر است که با حرف A مشخص می شود.
بر روی پلاک اغلب موتورهای آسانسوری گیربکسی دو سرعته، جریان موتور در حالت اتصال ستاره با ولتاژ ( 380V) و مثلث (220V ) درج شده است.
از این نظر، همواره دو دسته عدد جریان مربوط به نوع اتصال و ولتاژ 220V / 380V بر روی موتور دیده می شود.
اگرچه ولتاژ 400V برای اتصال مثلث هم دیده شده.
با توجه به اینکه ولتاژ سه فاز مشترکین عادی در ایران 400V است، اعداد مرتبط با دسته 220V، کاربردی نخواهند داشت.
با مراجعه به جداول ارائه شده سازندگان الکتروموتور های سه فاز آسنکرون صنعتی، جریان موتور در کلاس 400V چیزی در حدود 2 برابر عدد توان موتور است!
مثلا 5.5kw/11A و یا 7.5kw/15Aو…
این نتیجه گیری اگرچه مبنای محاسباتی علمی ندارد، ولی در اغلب موارد کاربردی است.
در کاربرد آسانسور به دلیل وجود فلایویل و متغیر بودن راندمان در بین تولید کنندگان، این ضریب در محدوده 2 تا 2.5 برابر متغیر است.
در بین موتورهای مختلف 5.5kw گیربکس دار در بازار، فارغ از نام و برند، جریان نامی برای این توان
11A, 12A, 13A, 14A, 15.5A
دیده میشود.
۲- جریان راه اندازی موتورهای آسنکرون با عبارت Is یا Ia نمایش داده میشود و بین ۳ تا ۷ برابر جریان نامی است. در کاربرد درایو نیازی به این عدد نیست چرا که همواره جریان جاری شده در موتور در بدترین حالت ممکن، بیش از 150% جریان موتور نیست.
۳- موتورهای دوسرعته دارای دو سیم پیچی مجزا هستند. بنابراین باید انتظار داشت در این موتورها با دو سری جریان (دور تند و کند) روبرو باشیم. برای یافتن جریان دور تند کافی است اعداد در گروه سرعت نامی دور تند دنبال شود.
1300…1500 rpm
یادآوری میشود در کاربرد درایو با موتور دوسرعته همواره از دور تند موتور استفاده میشود.
نکته: اگر در تشخیص سیم پیچ دور تند و کند شک دارید به یاد داشته باشید در هر موتور اهم دور تند، همواره از اهم دور کند آن کمتر است.
